Werk je in een ziekenhuis, verpleeghuis of in de thuiszorg en vraag je je af hoeveel dagen je achter elkaar mag werken zonder dat het te veel wordt? Je bent niet de enige. In dit artikel leg ik begrijpelijk uit wat de Arbeidstijdenwet en zorg cao’s zeggen over aaneengesloten werkdagen, rusttijden, zondagsdiensten en nachtdiensten. Je krijgt heldere regels, nuance over uitzonderingen en praktische tips uit de praktijk, zodat je zelfverzekerd het gesprek met je planner of leidinggevende kunt voeren en gezond aan het werk blijft.
Het korte antwoord
In de meeste zorg cao’s geldt: maximaal zes aaneengesloten werkdagen, gevolgd door minimaal 36 uur aaneengesloten rust. De Arbeidstijdenwet verplicht daarnaast tot voldoende dagelijkse en wekelijkse rust. Juridisch draait het niet om het woord dagen, maar om rustblokken: minimaal 11 uur rust tussen diensten en standaard 36 uur rust per 7 dagen, of 72 uur rust in 14 dagen die je in twee rustperiodes van elk ten minste 32 uur mag verdelen. Daardoor komt dit in de praktijk vrijwel altijd neer op maximaal zes dagen achter elkaar werken.
Hoe werkt de Arbeidstijdenwet in de zorg?
De Arbeidstijdenwet vormt het fundament. Belangrijke kapstokken zijn de maximale arbeidsduur per dienst en per week, en de vereiste rust tussen diensten en per week. In de zorg vullen cao’s zoals cao Ziekenhuizen, cao VVT en cao GGZ deze regels aan, vaak strenger dan de wet, om overbelasting te voorkomen.
Maxima voor werktijd
Per dienst werk je maximaal 12 uur. Per week mag je maximaal 60 uur werken, maar gemiddeld over 4 weken niet meer dan 55 uur en over 16 weken niet meer dan 48 uur per week. Dit voorkomt pieken die te lang aanhouden. In roosters zie ik vaak dat piekweken worden gecompenseerd met rustigere weken om aan deze gemiddelden te voldoen.
Dagelijkse en wekelijkse rust
Tussen twee diensten hoort minimaal 11 uur rust te zitten. Eens per 7 dagen mag dat, als het echt nodig is voor het werk, een keer worden ingekort tot minimaal 8 uur. Wekelijks heb je recht op 36 uur aaneengesloten rust. Je kunt die weekrust ook over 14 dagen spreiden: dan heb je 72 uur rust, op te knippen in twee blokken van minimaal 32 uur. Door die eis is zeven dagen achter elkaar werken in de zorg meestal niet toegestaan, behalve in specifieke uitzonderingen als de cao dat nadrukkelijk toelaat en de weekrust slim over de periodegrenzen wordt gepland.
Mag je zeven dagen achter elkaar werken?
De vraag komt vaak terug, zeker bij krapte op de afdeling. Wettelijk draait het om de weekrust. In theorie kun je met gespreide weekrust een langere aaneengesloten serie plannen, maar in de meeste zorg cao’s is dat expliciet ingeperkt tot maximaal zes werkdagen achter elkaar. Mijn advies als je een voorstel voor zeven opeenvolgende dagen krijgt: vraag om de onderbouwing in de cao en bekijk of de vereiste 36 of 72 uur weekrust aantoonbaar wordt geborgd. Zo zorg je dat je gezond en volgens de afspraken blijft werken.
Werken op zondag en feestdagen
In de zorg is zondagswerk vaak onvermijdelijk, maar niet onbeperkt. De wet gaat uit van vrije zondagen: je hoeft niet elke zondag te werken en hebt in principe recht op minimaal 13 vrije zondagen per 52 weken, tenzij de cao anders regelt en jij daarmee instemt. Afspraak is dus essentieel. Spreek bij voorkeur ruim vooraf over de verdeling van zondagen, zodat je privéafspraken kunt plannen en je herstelmomenten bewaakt blijven.
Nachtdiensten en herstel
Nachtdiensten vergen extra aandacht. De algemene maxima van 12 uur per dienst en de rustregels blijven gelden, maar er zijn aanvullende beschermingsregels voor nachtwerk. Na een nachtdienst hoort je hersteltijd ruimer te zijn dan bij dagdienst, en na meerdere opeenvolgende nachten is extra aaneengesloten rust gebruikelijk. Veel cao’s beperken het aantal nachten op rij en leggen extra rust vast. Zie je een schema dat afwijkt, check dan of dit op cao-niveau is toegestaan en of de roostermaker de extra hersteltijd heeft ingeroosterd.
Bereikbaarheidsdiensten en oproep
In de zorg komen bereikbaarheidsdiensten en oproepdiensten veel voor, bijvoorbeeld in de thuiszorg of voor acute zorg. De tijd waarin je daadwerkelijk werkt tijdens zo’n dienst telt als arbeidstijd en beïnvloedt je rusttijden en weekgemiddelden. Voor sommige beroepsgroepen, zoals artsen in opleiding, staan specifieke uitzonderingen in het Arbeidstijdenbesluit. Laat bij onduidelijkheid de gewerkte uren en oproepen goed registreren, zodat je herstel en eventuele compensatie kloppen.
Zwangerschap, jongeren en gezondheid
Voor zwangere en pas bevallen medewerkers en voor jongeren onder de 18 gelden extra beschermingsregels. Denk aan beperkingen op maximale dienstlengte, het aantal nachten en zwaardere werkzaamheden. Deze regels zijn dwingend en gaan voor op teamafspraken. Twijfel je wat in jouw situatie geldt, bespreek dit tijdig met HR of de bedrijfsarts.
Praktische tips uit de praktijk
Als roostelaar in de VVT heb ik vaak gezien dat tijdig plannen het verschil maakt. Vraag minimaal een maand vooruit om duidelijkheid over je blokken werk en je rust. Bewaak je 11 uur tussen diensten en je 36 uur weekrust, zeker na een serie avonden of nachten. En leg afwijkingen meteen vast en bespreek ze, zodat je later niet voor verrassingen staat.
Rust is meer dan vrije tijd. Werk actief aan herstel met slaap, voeding en beweging. Vind je balans lastig, lees dan verder over mentale gezondheid, of laat je inspireren door nieuwe inzichten op onze blog.
Voorbeeldroosters die wel en niet kloppen
Voorbeeld 1: zes dagen op, daarna weekrust
Maandag tot en met zaterdag werk je gewone diensten. Daarna neem je vanaf zaterdagavond 36 uur aaneengesloten rust. Dit past binnen zowel wet als de meeste zorg cao’s.
Voorbeeld 2: vijf nachten op rij met herstel
Vijf nachtdiensten van maximaal 10 tot 12 uur, gevolgd door een ruim herstelblok. Dit sluit aan bij veel cao’s die extra hersteltijd na meerdere nachten vereisen. Controleer steeds de ingeroosterde rustblokken.
Wanneer trek je aan de bel?
Zie je een rooster met te weinig rust, te veel opeenvolgende dagen of structurele overschrijdingen van weekgemiddelden, bespreek dit direct met je leidinggevende of planner. Kom je er samen niet uit, schakel de OR of je vakbond in. Blijft het probleem bestaan, dan kun je de Nederlandse Arbeidsinspectie benaderen. Goede zorg begint bij gezonde werktijden, voor jou en je team.
Samengevat: in de zorg werk je in de regel maximaal zes dagen achter elkaar, gevolgd door minimaal 36 uur aaneengesloten rust. De Arbeidstijdenwet bewaakt daarnaast je dagelijkse rust, je weekgemiddelden en je herstel na nachtdiensten. Cao’s maken de regels vaak nog strenger en duidelijker. Check dus altijd je cao, bewaak je rust en ga tijdig in gesprek bij twijfel. Zo blijf je duurzaam inzetbaar en lever je de beste zorg.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen mag je achter elkaar werken in de zorg?
In de meeste zorg cao’s geldt maximaal zes aaneengesloten werkdagen, gevolgd door minimaal 36 uur aaneengesloten rust. De Arbeidstijdenwet stuurt op rustblokken, niet op het aantal dagen. Theoretische uitzonderingen zijn alleen mogelijk als de wettelijke weekrust aantoonbaar is geborgd en de cao dit toestaat. Controleer daarom altijd de cao die voor jou geldt.
Mag mijn werkgever mij zeven dagen achter elkaar inroosteren?
Alleen als de cao dat expliciet toelaat en de verplichte weekrust volledig wordt gerealiseerd. In de praktijk is dit in de zorg zelden toegestaan, omdat cao’s doorgaans maximaal zes aaneengesloten werkdagen toelaten. Vraag bij een voorstel voor zeven dagen om een duidelijke onderbouwing en controleer de ingeplande rust.
Welke rusttijden gelden tussen twee diensten in de zorg?
Tussen twee diensten heb je minimaal 11 uur rust. Eens per zeven dagen mag die rust, als het noodzakelijk is voor het werk, eenmalig worden ingekort tot minimaal 8 uur. Daarnaast heb je wekelijks recht op 36 uur aaneengesloten rust, of 72 uur rust in 14 dagen verdeeld over twee blokken van minimaal 32 uur.
Wat zijn de regels voor nachtdiensten in de zorg?
De algemene maxima blijven gelden, zoals maximaal 12 uur per dienst en de rustregels. Voor nachtwerk geldt extra bescherming, zoals ruimere hersteltijd na een nacht en extra rust na meerdere nachten op rij. Veel zorg cao’s beperken het aantal nachtdiensten achter elkaar. Check jouw cao voor de exacte grenzen en hersteltijden.
Gelden de regels ook voor zzp’ers in de zorg?
Ja, ook als zelfstandige moet je veilig en verantwoord roosteren. Opdrachtgevers hanteren doorgaans de cao en wettelijke normen als ondergrens. Spreek werktijden en herstel expliciet af, registreer je uren en bewaak je 11 uur tussen diensten en je weekrust. Zo voorkom je overbelasting en voldoe je aan kwaliteitseisen van zorgorganisaties.
